Sàn giao dịch phi tập trung (DEX) là gì ?

 Các sàn giao dịch bằng điện tử ngày nay đang rất phổ biến. Chỉ cần đăng ký bằng email của bạn, xác minh tài khoản thì bạn có thể bắt đầu giao dịch ngay lập tức.

Các sàn giao dịch phi tập trung cũng tương tự như sàn giao dịch điện tử. Chỉ khác là không cần phải đăng ký rắc rối. Hầu như không có việc gửi hay rút tiền điện tử. Giao dịch chỉ xảy ra trực tiếp trên ví 2 người dùng. Không có sự tham gia của bên thứ ba (nếu có thì rất ít và hạn chế).

Các sàn giao dịch phi tập trung có thể hơi khó trong việc làm quen và sử dụng. Và đôi khi chúng cũng không có tài sản mà bạn mong muốn giao dịch. Nhưng trong tương lai, khi công nghệ và sự quan tâm dành cho sàn giao dịch phi tập trung tăng lên, chúng có thể trở thành thành phần chủ chốt trong thị trường tiền điện tử.

Dex là gì ?

GIỚI THIỆU 

Sàn giao dịch là một nơi quan trọng trong thị trường tiền mã hoá. Đây là nơi giúp các nhà đầu tư và người dùng dễ dàng tiếp cận cũng như trao đổi tài sản. Nếu không nhờ những sàn giao dịch này thu hút người dùng trên toàn cầu, có lẽ chúng ta sẽ phải gánh chịu tính thanh khoản thấp và không có sự đồng thuận về giá đúng của các tài sản.

Trong thời gian gần đây, sàn giao dịch phi tập trung (DEX) đang ngày càng trở nên phổ biến rộng rãi trong giai đoạn bùng nổ của DeFi. Nó luôn được đề cập và được xem là xu hướng tất yếu của nền công nghiệp tiền mã hoá. 

Vậy trong bài viết ngày hôm nay, chúng ta hãy tìm hiểu DEX – sàn giao dịch phi tập trung là gì, cách thức hoạt động, ưu điểm nhược điểm của nó nhé !SÀN GIAO DỊCH PHI TẬP TRUNG LÀ GÌ ?

Sàn giao dịch phi tập trung (DEX) – Decentralized Exchange là thị trường giao dịch không phụ thuộc vào một dịch vụ trung gian (bên thứ ba) lưu trữ, quản lý tài sản của khách hàng. Thay vào đó là việc giao dịch diễn ra trực tiếp giữa các người dùng với nhau thông qua một quy trình tự động. Loại bỏ các vấn đề từ trung gian như hacker, lừa đảo. Bên cạnh đó, việc đánh thuế hay tịch thu tài sản sẽ khó xảy ra hơn khi giao dịch trên DEX. Giúp tăng tính bảo mật và loại bỏ nhiều vấn đề không hay xảy ra.

 Một số sàn giao dịch phi tập trung : 

Các sàn giao dịch phi tập trung
Một số sàn giao dịch phi tập trung

CÁCH THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA SÀN GIAO DỊCH TẬP TRUNG

Sàn giao dịch tập trung là một nền tảng trực tuyến và là cách phổ biến nhất để trade coin, bao gồm việc mua/bán tiền mã hoá với tiền pháp định cũng như mua/bán tiền mã hoá với các loại tiền khác. Sàn giao dịch bạn thường thấy nhất là nạp tiền Fiat (qua chuyển khoản ngân hàng hoặc thẻ tín dụng/thẻ ghi nợ) hoặc tiền điện tử.

Khi nạp tiền điện tử, bạn sẽ mất đi quyền kiểm soát khoản tiền đó. Mặc dù bạn vẫn có thể tiếp tục giao dịch hay rút tiền ra nhưng về khía cạnh kỹ thuật : bạn không thể sử dụng khoản tiền đó trên blockchain.

Bởi vì bạn mất đi quyền kiểm soát khoản tiền đó nên khi bạn rút tiền, sàn sẽ thay mặt bạn ký một giao dịch. Khi bạn giao dịch, các giao dịch sẽ không diễn ra trên chuỗi, thay vào đó sàn giao dịch sẽ phân phối số dư đến người dùng trong cơ sở dữ liệu của nó.

Những lợi ích mà các sàn giao dịch tập trung mang lại là sự hiệu quả và độ sâu rộng của thị trường. Nhưng bên cạnh đó nó cũng có những nhược điểm quan trọng :

  • Dễ bị tấn công
  • Thiếu tính minh bạch và dễ bị thao túng
  • Hạn chế đối tượng tham gia bởi các quy định 
  • Rủi ro lớn từ lỗ hổng bảo mật

Đối với nhiều người, đây là mức độ rủi ro có thể chấp nhận được. Họ chỉ việc chơi các sàn giao dịch nổi tiếng với đội ngũ mạnh và có các biện pháp phòng ngừa lỗ hổng hiệu quả là được. 

CÁCH THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA SÀN GIAO DỊCH PHI TẬP TRUNG

Sàn giao dịch phi tập trung (DEX) ra đời để khắc phục những vấn đề của sàn giao dịch tập trung. DEX là mã nguồn mở và các giao dịch được thực hiện tự động mà không cần sự kiểm soát của một bên thứ ba nào cả.

Có nhiều loại sàn giao dịch phi tập trung khác nhau. Loại sàn DEX thường thấy nhất là nơi các lệnh được thực thi trên chuỗi và người dùng được kiểm soát khoản tiền/tài sản của mình.

Một số công trình đã được thực hiện trên sàn giao dịch phi tập trung trên chuỗi, nhưng các phần quan trọng nhất liên quan đến tài sản trên một blockchain đơn lẻ.

Các sổ lệnh trên chuỗi

Ở một số DEX, mọi thứ đều được thực hiện trên chuỗi. Mỗi lệnh (bao gồm lệnh thay đổi hoặc hủy) đều được ghi vào blockchain. Mọi người cho rằng đây là cách minh bạch nhất vì họ không tin tưởng khi bên thứ 3 thực thi lệnh cho mình, và cũng không có cách nào thay đổi các lệnh đó.

Nhưng đó cũng không phải là cách khả quan nhất. Vì khi bạn yêu cầu mọi node trên mạng lưới ghi lại mọi lệnh mãi mãi, bạn sẽ phải trả thêm một khoản phí. Bạn cần phải có “thợ” đào thêm thông điệp của bạn lên blockchain.

Một số cho rằng việc chạy trước là điểm không ổn của mô hình này. Nó diễn ra trên thị trường khi một “tay trong” nhận thấy một giao dịch đang xử lý và dùng thông tin đó để thực hiện một giao dịch trước khi giao dịch kia được xử lý xong. Việc này được gọi là kiếm lợi từ thông tin chưa được công khai – là điều bất hợp pháp. Nhưng nếu tất cả mọi thứ đều được công bố trên sổ cái toàn cầu thì sẽ không có cơ hội nào cho kẻ chạy trước.

Các sổ lệnh ngoài chuỗi

Các sàn DEX sổ lệnh ngoài chuỗi vẫn phi tập trung theo một số khía cạnh, nhưng chúng được công nhận mang tính tập trung hơn loại hình trước đó. Các lệnh thay vì được ghi lên blockchain thì sẽ được lưu lại ở một nơi khác.

Nơi đó là đâu ? Nó tuỳ thuộc vào mỗi người. Bạn có thể có một thực thể tập trung hoàn toàn chịu trách nhiệm về sổ lệnh. Nếu thực thể đó có ác ý, họ có thể chạy trước hoặc ghi sai lệnh cả một thị trường ở một quy mô nhất định. Nhưng bạn vẫn có thể kiếm lợi từ kho chứa phi lưu ký.

Giao thức 0x cho ERC-20 và các Tokens khác được thực thi trên các blockchain Ethereum là một ví dụ điển hình. Thay vì đóng vai trò như một DEX nó cung cấp sườn cho các bên “Relayer” để quản lý các sổ lệnh ngoài chuỗi. Sử dụng các hợp đồng thông minh 0x và một số công cụ khác. Chủ thể có thể hợp nhất thành một pool thanh khoản và các lệnh Relay giữa những người dùng. Giao dich chỉ được thực thi trên chuỗi khi các bên khớp nhau.

Phương án này khá hợp lí so với các cách dựa vào các sổ lệnh trên chuỗi. Chúng không phải đối mặt với các yêu cầu về tốc độ do không cần phải sử dụng blockchain quá nhiều. Thế nhưng giao dịch vẫn phải thực hiện trên nó, vì thế mô hình sổ lệnh ngoài chuỗi vẫn kém hơn các sàn giao dịch tập trung về mặt tốc độ. 

Người tạo thị trường tự động (AMM)

AMM phụ thuộc vào quá trình triển khai, thông thường nó gộp chung nhiều hợp đồng thông minh và cung cấp các ưu đãi thông minh để lôi kéo người dùng. Các sàn DEX dựa trên AMM ngày nay hướng đến yếu tố thân thiện với người dùng. Tích hợp các ví MetaMask hay TrustWallet. Mặc dù là thế nhưng cũng giống như các loại hình DEX khác, các giao dịch cũng phải thực thi trên chuỗi.

Các dự án liên quan bao gồm UniSwap và Kyber Network đều tạo điều kiện cho giao dịch Tokens ERC-20.

ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA CÁC SÀN DEX

 ƯU ĐIỂM

  •  Không cần KYC

KYC/AML là tiêu chuẩn bắt buộc của nhiều sàn giao dịch. Vì các lý do pháp lý, mọi người cần phải gửi giấy tờ tuỳ thân và bằng chứng địa chỉ. 

Một số người quan ngại về tính riêng tư và khả thi đối với người khác. Nếu như bạn không có giấy tờ hợp lệ thì sao ? Thông tin riêng tư của bạn bị lộ thì sao ? Vì các sàn DEX không cần cấp quyền, sẽ không có ai kiểm tra danh tính của bạn. Tất cả những thứ bạn cần cho một giao dịch đó là một ví tiền điện tử.

DEX vẫn có một số yêu cầu pháp lý được vận hành bởi một cơ quan trung ương. Trong một số trường hợp, nếu sổ lệnh tập trung, chủ nhà vẫn phải tuân thủ.

  • Không rủi ro đối tác

Không giữ tiền của mọi người, mọi người đều có khả năng quản lí tiền/tài sản của mình chính là điểm hấp dẫn khiến nhiều người tham gia vào DEX. Do đó, thậm chí những thảm hoạ như vụ hack Mt. Gox năm 2014 cũng sẽ không khiến tiền hay thông tin cá nhân của người dùng bị nguy hiểm.

  • Các Tokens không được liệt kê

Nếu có cung và cầu, người dùng vẫn có thể giao dịch các Tokens không được liệt kê trên các sàn tập trung một cách thoải mái trên các sàn DEX

NHƯỢC ĐIỂM

  • Tính khả dụng

Trên thực tế, các sàn DEX vẫn không thân thiệndễ sử dụng đối với người dùng bằng các sàn giao dịch truyền thống. Các nền tảng tập trung cung cấp giao dịch theo thời gian thực tế, không bị ảnh hưởng bởi thời gian khối. 

Đối với những người mới chưa quen với các ví tiền điện tử phi lưu ký, các sàn DEX sẽ mang lại cho các bạn một trải nghiệm dễ dàng hơn. Nếu quên mật khẩu, bạn cũng có thể dễ dàng cài đặt lại. Nhưng nếu quên seed phrase, tiền của bạn sẽ mãi mãi thất lạc trong không gian mạng.

  • Khối lượng giao dịch và tính thanh khoản

Mặc dù đang được phát triển trên thị trường nhưng số lượng giao dịch trên các sàn DEX vẫn quá bé so với các sàn CEX. Có lẽ điều quan trọng là các sàn CEX có tính thanh khoản cao hơn. Tính thanh khoản được xem như là thước đo xem bạn có dễ dàng để mua hay bán tài sản ở một mức giá hợp lí không. Trong một thị trường thanh khoản tốt, các bid và ask sẽ ít chệnh lệch về giá, biểu thị được tính cạnh tranh giữa người mua và người bán. Ngược lại trong một thị trường thanh khoản kém, bạn sẽ khó trong việc tìm được người mua tài sản của bạn với mức giá mong muốn. 

Các sàn DEX vẫn còn khá mới mẻ nên chưa chắc đã có cung và cầu cho các tài sản giao dịch tiền điện tử mà bạn muốn giao dịch. Bạn có thể sẽ không tìm thấy giao dịch, hoặc có thì sẽ với mức giá không tốt.

  • Phí

Phí trên sàn giao dịch phi tập trung không phải sẽ luôn cao hơn nhưng chúng có thể sẽ cao hơn, đặc biệt là trong trường hợp khi mạng lưới quá tải và nếu bạn đang sử dụng một số lệnh trên chuỗi.

Ngày nay có rất nhiều sàn giao dịch phi tập trung DEX nổi lên, cố gắng tăng cường trải nghiệm người dùng và xây dựng nhiều sàn giao dịch mạnh mẽ hơn. Ý tưởng này có vẻ đồng bộ với đặc tính của quyền tự trị, tự do cá nhân: vì với tiền điện tử, người dùng không cần phải tin tưởng vào một bên thứ ba.

Với sự nổi lên của DeFi, các sàn DEX dựa trên Ethereum đang có sự phát triển nhanh chóng về mặt người dùng. Cứ theo tốc độ phát triển này, chúng ta có thể sẽ chứng kiến được những tiến bộ công nghệ vượt bậc trong ngành công nghiệp tiền mã hoá này.

Để liên tục cập nhập tin tức và xu hướng của thị trường crypto, các bạn có thể:

Theo dõi website của AZcoinvest

Tham gia các nhóm Telegram

AZcoinvest News

AZcoinvest – Solana & BSC Gem

AZCoinvest – NFT Gaming & Marketplace

AZcoinvest Airdrop & Bounty

Follow

Twitter

Fanpage

Và tham gia vào group AZcoinvest – Tài chính (Crypto & Forex)

 

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Rất thích suy nghĩ của bạn, hãy bình luận.x
()
x
Portfolio